Het beloofde land?

Gepubliceerd op 18/7/2017 in Opinie, Politiek

‘Een (snoep)reisje met een verborgen doel’

Jongerenorganisatie CIJO organiseert jaarlijks een studiereis naar het Beloofde Land, waarbij onder haar regie jongeren naar Israël afreizen. Naar eigen zeggen om ze ‘inzicht te geven in de verschillende aspecten van het land en het Midden-Oosten conflict.’ Tarik vraagt zich af of dit écht zo is?
Kon ik dat wel, onpartijdig zijn? Vooraf had ik me geen zorgen gemaakt, want CIJO wil immers alleen inzicht bieden in de verschillende aspecten van het land en het Midden-Oosten conflict. Maar de twijfel sloeg al snel toe. Het begon al met de vraag of ik bereid was tot een wederdienst. ‘CIJO investeert niet zomaar geld in je’, zei de bevriende voorzitter tijdens het intakegesprek. ‘Wat krijgen we ervoor terug?’

Nadat ik had toegestemd en beloofd dat ik als tegenprestatie verslag ging doen van de reis, wist ik nog niet zeker of ik door de scherpe selectie heen was. Ik begon me alvast voor te bereiden door mijzelf af te vragen aan welke zijde van het conflict mijn sympathie lag, aan Palestijnse- of aan Israëlische zijde. Ik wist weinig af van het conflict dat al decennia-lange bezig is, hoe kon ik dan een kant kiezen? Ik herken nu eenmaal meer in de Arabische cultuur – mijn ouders zijn per slot van rekening geboren in Marokko.

Er ging een wereld voor mij open gedurende mijn reis door het Beloofde Land, en hoezeer ik mijzelf ook heb voorgenomen om niet opstandig te worden, toch lukte dat niet altijd. Wetende dat het clubje met wie ik reis geen juiste afspiegeling is van de publieke opinie over het Israëlisch-Palestijns conflict: de groep bestond voor het grootste gedeelte uit pro-Israëlische debaters en deelnemers met een lijfelijke afkeer van Arabische regimes – waaronder een homoseksueel die Irak om zijn christelijke geloofsovertuiging heeft moeten ontvluchten.

DAG 1 – Wij hebben gelijk!

Vandaag is de eerste dag in Israël. We moesten er heel vroeg uit, en dat zuigt. Na het ontbijt rijden we naar Ramallah, een Palestijnse stad op de Westerlijke Jordaanoever. De eerste Palestijn die we te spreken krijgen is een ambtenaar van de Palestine Liberation Organization (ook wel bekend onder de Engelse afkorting PLO). Het begint al meteen fair, dacht ik – we krijgen een Palestijn te spreken, en dat ook nog eens op de eerste dag. De ambtenaar van de PLO, Xavier Abu Eid, geeft ons aan de hand van een chronologische tabel een korte inleiding over het Israëlisch-Palestijns conflict en the Palestinian Refugee Problem, dat daaruit is voortgekomen. ‘Israël eigent zich illegaal grond toe,’ zei hij. ‘Annexeren noemen ze dat.’ Terwijl hij verder gaat met zijn verhaal, deelt hij een sneer uit. ‘Dat doet Israël beetje bij beetje.’ Om ons van zijn bewering te overtuigen laat hij ons drie landkaarten van Israël en bezette Palestijnse gebieden zien, eentje van de stichting van de staat Israël in 1948, van de Zesdaagse Oorlog in 1967 en een landkaart van hoe het er tegenwoordig uitziet: met aanzienlijk meer nederzettingen op de Westerlijke Jordaanoever.
Als hij opkomt voor Palestijnen die in 1948 door Israëlische soldaten uit hun huizen zijn verjaagd, springt Joël – voorzitter van CIJO – uit zijn vel. ‘Palestijnen zijn destijds niet ‘alleen’ door het Israëlische leger, maar ook door de moefti’s verjaagd. En sommigen van hen zijn ook uit vrije wil vertrokken.’ As if it matters! Het zou Joël hebben gesierd als hij zijn zin zou zijn begonnen met ‘het valt niet goed te praten, maar…’

DAG 2 – De gepantserde rups in Sderot

Reizen door het Beloofde Land was nu nog alleen fascinerend, iets wat stukje bij beetje zou veranderen naarmate we het strakke programma verder doorliepen. Omdat de onderdelen van het programma nauw op elkaar aansloten, had ik niet genoeg tijd om over de ingewikkelde materie na te denken, laat staan een mening vormen. In Sderot begon ik daarom weer bij nul. Sderot geniet wereldwijde belangstelling omdat het regelmatig vanuit het dichtbijgelegen Gazastrook wordt beschoten met Kassam-raketten, raketten die door de islamitische verzetsbeweging Hamas worden gemaakt van afvoerbuizen- en lantaarnpalen. De stad heeft zich tegen wil en dank gepantserd tegen deze raketten: gebouwen, bushokjes, zelfs scholen en speelplaatsen waar kinderen in een gepantserde rups spelen – niets ontkomt aan de maatregelen om Israëlische burgers te beschermen. De gepantserde rups in Sderot maakte een onuitwisbare indruk op mij en hoezeer in mij ook had voorgenomen om steeds weer vanaf het nulpunt te beginnen, toch wist niet of mijn medelijden dieper ging dan mijn achterdocht. ‘Let op: we geven je inzicht in het conflict en laten je plekken zien – maar oordeel vóóral zelf!’ Als het waar is wat ze zeggen, waarom zijn we dan niet geconfronteerd met de harde werkelijkheid in Ramallah? Het zou de groep hebben geschokt, net zoals ik was geschokt bij het zien van de gepantserde rups.

DAG 3 – Welcome to the magical world of Zionism, everything about Zionism in an easy to read style

Achteraf heb ik me vaak afgevraagd waarom het Herzl Museum op het programma stond. De ontdekking dat het museum zelf een grote flop bleek, was pijnlijk. Hier klopte iets niet, dacht ik. Ik ging meer en meer vermoeden dat het bezoek aan het Herzl Museum een vooropgezet plan was en dat de organisatoren van de reis ook op de hoogte waren van het propagandistische karakter van het museum. Maar was het ook zo? We werden ontvangen door een jonge mevrouw die geacteerd vertelde waarom Theodor Herzl de aanzet gaf tot het georganiseerde zionisme. Ze stampte daarbij op de grond alsof ze op dat moment op safari was en door een gifslang met een holle giftand werd gebeten. Ze probeerde indruk op ons te maken door haar stem te verheffen: ‘En de joden, de joden móeten dood!’ Op haar manier verwees ze naar de moorden op joden en de vernietiging van joods eigendom door pogroms in het 19e eeuwse Oost-Europa. Ze liet ons ook een film zien. De film moest een beschrijving van Theodor Herzl’s leven voorstellen en deed zo gekunsteld aan dat ik er kromme tenen van kreeg. Het kon niet anders of de samenstellers van het programma wisten dat het een averechts uitwerking zou hebben – met als doel de schijn te wekken dat de gastsprekers van de dagen ervoor wél geloofwaardig zijn en een gematigde stem vertolken. ‘Zien jullie nou wel, jongens? Zo eerlijk zijn we! Oók wij beamen dat dit onderdeel propagandistisch is, maar de rest van het programma, die geeft jullie een objectief beeld over het conflict.’

DAG 4 – The Arab spring will soon become a hot summer

Het is toch raar dat veel van de Israëliërs die nu sceptisch staan tegenover de Arabische lente, normaal gesproken democratisch gezind zijn. Dat politiek over niets anders gaat dan belangen, blijkt als de ex-militair die ons een rondleiding langs de strategisch gelegen Golanhoogten geeft, de opstanden in de Arabische wereld aanhaalt. ‘De Arabische lente, begint hij, en kromt bij het uitspreken van het woord lente twee opgestoken vingers, ‘zal alleen leiden tot onrust en conflict in de regio.’ Opnieuw kregen we een spreekbuis van de regering voorgeschoteld, maar deze bediende zich en plein public van een dubbele moraal. ‘Vrijheid en democratie in de Arabische wereld – ‘heel mooi allemaal!’ – mits het in ons voordeel werkt.’

DAG 5 – Hapklare brokken

Misschien was het wel zuiver toeval, maar gezien de knullige aard van de volgende episode is het om één of andere reden denkbaar dat er een fantastische opzet achter het programma schuilt: een voorafje om de eetlust op te wekken, het hoofdgerecht om de honger te stillen en het dessert om de spijsvertering in werking te stellen. Het hoofdgerecht, in de persoon van Neil Lazarus (communicatiestrateeg in opdracht van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken), verbaast zich over de negatieve berichten over Israël in de wereldpers. CNN, de BBC, Al Jazeera English – ze verspreiden stuk voor stuk leugens, vindt hij. Om zijn bewering hard te maken speelt hij in slow motion de opening van Fox News af. Daarin is in een fractie van een seconde het gezicht van een Republikeins presidentskandidaat te zien die bij de kijker verder onopgemerkt blijft. ‘Zie je nou wel hoe de media jullie manipuleert?’ Meteen erna speelt hij een andere filmopname af, een Breaking News-uitzending waarin een correspondent van CNN tijdens de Israëlisch-Libanese Oorlog van 2006 door de straten van Beiroet rent op het moment dat Israël burgerdoelen aan het bombarderen is. ‘CNN maakt stampij! Zie je hier ergens mensen rondlopen?’ We konden het klakkeloos overnemen – zonder onderscheid te maken tussen de twee fragmenten, bedacht ik. Het werd ons met hapklare brokken door de strot geduwd, om bij het eten te blijven.

HET WEEKEND – Droombeeld

Als de kolonist zijn uitspraak: ‘Onze droom is een Groot-Israël, vanaf de Middellandse Zee tot aan rivier de Jordaan’, au sérieux neemt, dan ontbreekt het hem gegarandeerd aan elke vorm van realiteitszin en vertolkt hij géén gematigde stem, de gastsprekers daarentegen wél.
Miskoop

Kijk ik terug op de pro-Israëlische studiereis, dan stoor ik me aan het hysterische nationalisme en de eveneens hysterische toon waarmee gastsprekers en organisatoren een ‘wij hebben gelijk’-houding aan de dag legden als het over critici ging. ‘Dries van Agt is een jezuïet en misbruikt zijn positie, in Nederland Bekent Kleur zitten verkapte antisemieten en Erdogan en Gül zijn islamisten’, tekende ik uit hun mond op. Het snoepreisje was niet zuiver. Bij lange na niet.

Geen reactie(s)